خبر از بنى سكمان موالى سلجوقيان . ملوك خلاط و بلاد ارمينيه سپس حكومت موالى ايشان بعد از ايشان و آغاز كار و سرانجام امورشان فرمانرواى مرند از بلاد آذربايجان ، اسماعيل بن ياقوتى بن داود بود و الب ارسلان برادر ياقوتى بود و داود برادر طغرلبك . اسماعيل ، قطب الدوله لقب داشت . او را غلامى ترك بود به نام سكمان ( به كاف و قاف ) . از اين رو او را سكمان قطبى مىخواندند . سكمان مردى دلير بود و در كارها جانب عدل را رعايت مىكرد . خلاط و ارمينيه در دست بنى مروان ملوك ديار بكر بود و آنان در سالهاى آخر دولتشان به مردم ستم بسيار مىكردند . چنان كه اهل آن بلاد سخت در رنج بودند . پس به سكمان نامه نوشتند و او را فرا خواندند تا بر خود امارت دهند . در سال 502 سكمان به ميافارقين از بلاد ديار بكر رفت و آنجا را محاصره نمود . مردم امان خواستند و او شهر را به تصرف آورد . در سال 505 ، سلطان محمد بن ملكشاه امير مودود [ 1 ] صاحب موصل را به غز و فرنگان و انتزاع بلاد از دست ايشان فرمان داد و امراى ثغور را گفت كه با او همراه شوند . پس ايلبكى و زنگى پسران برسق از همدان و احمديل [ 2 ] از مراغه و ابو الهيجاء از اربل و ايلغازى از ماردين و سكمان القطبى از ديار بكر به فرمان سلطان حاضر آمدند و به آهنگ فتح آن بلاد لشكر در حركت آوردند و چند دژ را گشودند و رها را محاصره كردند ولى چون مردم رها سخت مقاومت كردند بدون آنكه آن را به تصرف آورند بازگشتند . سپس تل باشر نيز مقاومت كرد . تاج الدوله رضوان بن تتش فرمانرواى حلب ايشان را به حلب خواند . چون به حلب رفتند از ديدارشان امتناع كرد . سكمان قطبى در آن جا بيمار شد و بازگشت و در راه كه مىآمد در بالس بمرد و آن لشكر پراكنده گرديد . پس از مرگ سكمان قطبى پسرش ظهير الدين ابراهيم به جاى او نشست . او نيز روشى چون روش پدر داشت تا سال 521 كه او نيز به ديار عدم رهسپار گرديد . پس از ابراهيم بن سكمان ، برادرش احمد بن سكمان ده ماه فرمان راند . او نيز وفات كرد . اصحاب او در ارمينيه و خلاط ، شاه ارمن ، سكمان بن ابراهيم بن سكمان قطبى را كه هنوز كودكى خردسال بود به جاى او نشاندند . جده‌اش ام ابراهيم زمام امور او را به دست گرفت . سپس آهنگ قتل او كرد ولى دولتمردان او آن زن را كشتند . چون شاه ارمن سكمان زمام امور را به دست گرفت ميان او و گرجيان جنگهايى رخ داد . در سال 556 [ 3 ] گرجيان به شهر آنى از بلاد اران لشكر آوردند و دست به قتل و غارت زدند . شاه ارمن لشكر به جنگ ايشان برد ولى از گرجيان شكست خورد و بسيارى از لشكريانش كشته

--> [ ( 1 ) ] متن : مودود بن مزيد بن صدقه . [ ( 2 ) ] متن : احمد بك . [ ( 3 ) ] متن : 506 .